Оптимизм – белгісіздіктен үстем
Соңғы уақытта қазіргі нарықтың қай бағытқа бет алатыны мүлдем түсініксіз екендігі, белгісіздік жайында жиі айтылып жүр. Бұл – бір қарағанда қарапайым тұжырым сияқты көрінеді, алайда осындай пікірде тек жекелеген инвесторлар мен көптеген сарапшылар ғана емес, АҚШ Федералдық резерв жүйесінің (ФРЖ) мүшелері де бар. Кеше осы туралы ФРЖ Басқарушылар кеңесінің мүшесі Лиза Кук (Lisa Cook) сөз қозғады. Оның айтуынша, АҚШ экономикасы «берік негізде» тұрғанымен, жылдың басынан бастап белгісіздік айтарлықтай артқан, өйткені сауда саясатына енгізілген өзгерістер әсер ете бастаған. «Мен әкімшілік (Трамптың) саясатына қатысты пікір білдірмеймін. Бірақ мен экономикалық салдарын зерттеймін, бұл, көріп отырғанымыздай, инфляцияның жоғарылауына да, еңбек нарығының баяулауына да алып келуі мүмкін», — деді Кук. «Белгісіздіктің күшеюі баға тұрақтылығы мен жұмыссыздыққа қатысты қауіптер тудырады».
Осы жағдай аясында кеше сауда-саттық сессиясы өтті. Нарық қатысушылары тағы да бір мәрте көрсеткендей, нарықта түрлі жағымсыз жаңалықтар таралып жатқанына қарамастан, олар оптимистік көңіл-күйден айнымаған және сатып алуды жалғастыруға дайын.
Негізгі сауда сессиясы бейтарап жағдайда басталып, сейсенбі күні нарық нөлдік мәндерге жақын деңгейде ашылды. Алайда сессия басталғаннан кейін бірден нарық қатысушылары макроэкономикалық статистика жағынан белгілі бір «демеу» алды – экономикадағы бос жұмыс орындарының жалпы саны (JOLTS) жөніндегі деректер күтпеген жерден өсіп, ол болжамнан сәл жоғары болды (7,391 млн, болжам – 7,2 млн). Осы шағын серпін бүкіл сауда сессиясына жетерлік болды – баға көрсеткіштері өсе бастады, ал индекстер тез арада оң аймаққа өтіп, бір сәтте 1 пайызға дейін ұлғайды. Дегенмен сауда сессиясының екінші жартысында сатушылар тарапынан қысым байқалып, кірісті белгілеу орын алды. Алайда күннің бірінші жартысында «бұқалар» қалыптастырған беріктік қоры индекстерге өздерін сенімді сезінуге және теріс аймаққа кетуден қорықпауға мүмкіндік берді. Нәтижесінде, сауда күнінің соңында АҚШ-тың барлық жетекші индекстері сенімді түрде оң көрсеткіште болды және сейсенбі таңындағы көпшілік күтуден де жақсы нәтижемен жабылды. Мәселен, Dow Jones (DJIA-30) индексі +0,51% өсті, ал кең ауқымды нарық индексі S&P500 – +0,58% артты. Ең жақсы нәтижені технологиялық компаниялар индексі NASDAQ Composite көрсетті – ол бір күнде +0,81% өсті.
NASDAQ индексінің айтарлықтай өсуі түсінікті жағдай – себебі кеше нарықтың негізгі өсім драйверлері технологиялық сектор акциялары болды, оның ішінде әсіресе чип өндіруші компаниялардың қағаздарына деген инвесторлар сұранысы жоғары болды. Бұл акциялар 2-3 пайыздан (AMD, NVDA, AVGO) бастап 11 пайызға дейін (ON Semiconductor (ON,+11,35%)) өсті.
ON Semiconductor (ON) акциялары 11 пайызға қымбаттады. Бұл өсім Onsemi компаниясының бас директоры Хассан Эль-Хуридің Bank of America ұйымдастырған технологиялық конференциядағы сөзінен кейін орын алды. Ол компания үшін екінші маңызды сегмент өнеркәсіптік нарықтың қалпына келе бастағанын, сондай-ақ автокөлік нарығы екінші тоқсанда құлдыраудың шегіне жетуі мүмкін екенін атап өтті. Айтпақшы, аталған акциялар мен өзге де көптеген компания қағаздары ITS алаңында да саудаланады және қазақстандық инвесторлар үшін қолжетімді.
Кешегі өсімге себепкер болған тағы бір фактор – танымал бөлшек сауда компаниясы, арзандатылған дүкендер желісінің иесі Dollar General (DG,+15,85%) акцияларының күрт өсуі. Бұл акциялар сауда сессиясы басталмай тұрып-ақ жарияланған өте жағымды тоқсандық есептен кейін бірден шарықтады. Дискаунтер тоқсандық табыс пен сатылым бойынша болжамдарды басып озды және жылдық болжамын да жақсартты. Сонымен қатар компания тарифтерге байланысты шығындарға түскен қысымды жұмсартуға қабілетті екенін мәлімдеді, бірақ тұтынушылық шығындарға ықтимал әсер жөнінде белгісіздік бар екенін де жасырмады.
ITS индекстер тобына келер болсақ, олар сейсенбі күннің қорытындысы бойынша әдеттегідей жоғары деңгейде болды. АҚШ қағаздарына арналған индекстер арасында исламдық қағаздар индексі ITS Shariah (ITSS) бір күнде +1,02% өсіп, үздік нәтиже көрсетті. Жаһандық компаниялар индексі ITS World өзінің әріптесінен сәл ғана қалып қойып, +0,41% ғана өсім көрсетті. Дегенмен бұл индекстің өсу қарқынының бәсеңдеуі, ең алдымен, оның тарихи максимумына тым жақындап қалғанымен байланысты – межеге дейін 1 пайыздан аз қалды. ITSW индексі портфеліндегі ең үздік акциялар – Қытайдың автокөлік алыбы Li Auto (LI,+6,07%) мен Швейцарияның қаржы секторы өкілі UBS Group банкі (UBS,+4,78%) болды. Мұндай қарқынды өсім ITSW индексінің де жоғары нәтиже көрсетуіне себеп болатындай көрінді. Алайда сейсенбі күні кері шетте, яғни теріс нәтиже көрсеткендер қатарында салмағы кем түспейтін атақты компаниялар – Alphabet (GOOGL,-1,69%) және Үндістанның жетекші банкі ICICI Bank (IBN,-1,67%) болды. Әсіресе, Google акциялары үшін бұл жағымсыз жағдай – олар бір аптаға жуық уақыт бойы монополияға қарсы қызметпен сот істеріне байланысты сатушылардың қатты қысымында қалып отыр.
Соған қарамастан, сейсенбі күннің қорытындысы бойынша позитив жаңалықтар басым болды. Бұл жағдай индекстердің өсуінен де көрініс тапты. Егер ITSW индексіне өзінің тарихи максимумына жету үшін 1 пайыздан аз ғана қалса, америкалық нарықтың негізгі бенчмаркі S&P500 индексінің де тарихи шегіне дейін аса көп қалған жоқ – 3 пайыздан аз ғана. Алайда бұл үшін S&P500 индексіне 6000 тармақ деңгейіндегі айтарлықтай (ең алдымен психологиялық тұрғыдан) кедергіні еңсеру қажет болады. Егер бұл межеден өту мүмкін болса, онда тарихи максимумдарға жету де әбден ықтимал.
Нарықтағы күтілімдер – 4 маусым
Сәрсенбі әдеттегідей нарық үшін оңай күн емес. Бұл пікірді бүгін Азиядағы таңғы сессияның нәтижелері де растап отыр. Дегенмен әзірге нарықтағы жағымды көңіл-күй басым – соның арқасында Еуропа мен Азия индекстері жасыл аймақта тұр және орта есеппен шамамен жарты пайызға өсті. Ал АҚШ-тың негізгі индекстеріне арналған фьючерстермен сауда жасайтын трейдерлер әзірге сақтық танытып, белсенді саудаға асығар емес. Сондықтан фьючерстердің котировкалары нөлдік деңгейге жақын қалыпта тұр және ватерлиниядан сәл төменде – бірнеше жүздік үлестерге төмендеген.
Бүгін барша нарық үшін айқын жағымды жаңалық – АҚШ Президенті Дональд Трамп пен ҚХР Төрағасы Си Цзиньпин арасындағы келіссөздер осы аптаның соңында өтуі мүмкін деген хабар. Алайда бұл келіссөздер алдын ала сипатта болатынын ескерген жөн, себебі сауда саласындағы шиеленіс әлі де жоғары. Бұған дәлел – Трамптың болат пен алюминийге арналған тарифтерді 25%-дан 50%-ға дейін көтеру туралы жарлығының күшіне бүгін енуі. Осылайша, ол өз осыған дейін айтқан қоқан-лоққысын іске асырып отыр. Трамп өзіне тән стильде әрекет етуде – бір қолымен үміт ұсынса, екінші қолымен қауіп төндіреді.
Алайда бұл – тек күннің басы, ал оның аяқталуына әлі көп уақыт бар. Бүгінгі негізгі оқиға – ADP агенттігінің еңбек нарығына қатысты макроэкономикалық деректерді жариялауы болмақ. Негізгі сауда сессиясы басталғанға дейін ауыл шаруашылығына қатысы жоқ салаларда мамыр айында құрылған жаңа жұмыс орындарының саны белгілі болады. Сарапшылар 111 мың жаңа жұмыс орны болады деп үміттеніп отыр. Дегенмен бұл болжам жиі қателесетін көрсеткіштердің бірі. Ал нақты дерек болжамнан айтарлықтай ауытқыса, нарық қатысушылары арасында эмоциялық реакция тудыруы мүмкін. Енді бұл эмоциялар жағымды сипатта болады деп үміттенеміз.
Сондай-ақ бүгінгі жалпы позитивті нығайтуы мүмкін факторлардың бірі – танымал бөлшек сауда компаниясы Dollar Tree (DLTR) жариялайтын қаржылық есеп. Бұл есеп негізгі сауда сессиясы басталғанға дейін жариялануы тиіс. Кеше дискаунтерлік бөлшек сауда желісі Dollar General (DG) компаниясы сенімді қаржылық нәтижелерін ұсынғаннан кейін, бүгін көптеген инвесторлар Dollar Tree-ден де ұқсас нәтижелерді күтуде. Егер бұл үміт ақталса, онда бұл да нарықтағы жалпы оң көңіл-күйді қолдай түсетіні сөзсіз.
Дегенмен жалпы алаңдаушылық деңгейінің жоғары екенін ескере отырып, нарықтан тым қатты өсім күтуге болмайды. Қазір нарық жоғары баяу қадамдармен көтерілуде, ал инвесторлардың күрт серпіліс жасауға күші де, негізі де жоқ. Сол себепті егер барлық факторлар сәтті тоғысса, бүгін индекстердің 0,5 – 1,0 пайызға дейін баяу өсуі мүмкін.
Алайда бұл нәтижені де жақсы көрсеткіш деп бағалауға болады!